Doolhof of Labyrinth
in de kunst, architectuur en religie
Ooit als kind een kiezelpad ingeslagen en tussen onveranderlijke groene hagen gelopen, waar je zelfs al springend niet overheen kon kijken? Om na verloop van tijd de pas te versnellen, een beetje zenuwachtig over de oneindigheid van al dat groen, om het dan op een rennen te zetten, soms  weifelend over welke weg in te slaan, alsmaar harder rennend op zoek naar een uitgang. Om dan opgelucht de verlossende opening te vinden en alle claustrofobie van zo even te vergeten

Labyrinten werden en worden aangelegd in de meest uiteenlopende ronde, rechthoekige of polygonala verschijningsvormen: als ornament, in manuscripten, vloeren of in drie dimensies, binnen of buiten, in mozaïek, kiezels, steen, gras, bloemen en hagen. En om de verwarring nog groter te maken worden de termen labyrint of doolhof veelal door elkaar gebruikt. Maar een labyrint heeft geen zijpaden, of het nu een vloerpatroon is of een bouwwerk met hoge wanden, de loper wandelt van buiten naar binnen de langste weg van ingang naar het doel, meestal in concentrische cirkels. Een kwestie van de langste adem hebben dus, met de regelmatige kwelling van de soms zichtbare nabijheid van het eindpunt. Een doolhof heeft doodlopende paden zodat de bezoeker kan verdwalen, steeds meer dan één optie heeft en het vinden van het einddoel een echte hersenkraker is die tot wanhoop kan drijven.

Geen wonder dat de christelijke vormen zoals ze vanaf 324 in kerkvloeren voorkomen, labyrinten zijn, bedoeld als symbool voor het pad naar de hemel, naar Christus of een pelgrimage in het klein. Een doolhof met meerdere mogelijkheden en zelfs verschillende ingangen, zou ondenkbaar zijn aangezien in het christendom maar één God centraal staat. Een fraai voorbeeld kan nog steeds belopen worden in de Sint Servaas kathedraal in Maastricht, waar in de 19e eeuw een labyrint in tegelmozaïek werd aangebracht. De meditatieve kracht van het labyrint wordt in onze tijd nog steeds gewaardeerd; er is zelfs een ongekende wederopleving in aanleg en gebruik: als symbool voor de weg die een mens gaat in zijn leven (zie ook www.smartbits.com/labyrinth).

Lei Rours zal aan de hand van beelden een toelichting geven op het gebruik van doolhoven en labyrinten door de eeuwen heen.